Leesimpressies

  • Eric de Kuyper: Kijk! Daar, kijk!

  • Nr. 22 - 2024
  • Nu de Europese verkiezingen achter de rug zijn moeten we het eens over Brussel hebben. Dat kan het best aan de hand van Eric de Kuyper die in de jaren negentig al twee boeken over deze stad publiceerde: Bruxelles, here I come en Een passie voor Brussel. Recent heeft hij hier een volgend werk aan toegevoegd. De Kuyper is geen man voor exotische uitstapjes. Hij is geboren te Brussel, woonde er op verschillende adressen en flaneert met genoegen door zijn stad. Merkwaardig genoeg doet hij dat graag in het gezelschap van een kleuter wiens eerste woordje niet papa of mama was maar ‘Kijk’. De Kuyper kijkt vooral met plezier naar de verworvenheden uit het verleden. Hij houdt van Art Nouveau en Art Deco. Hij bewondert het werk van architect Victor Horta. Ornamenten om niet te zeggen tierelantijnen brengen hem in vervoering. Voor hem is Brussel meer dan een voorstad van Parijs. Hij zit voor een groot deel op dezelfde lijn als Pascal Verbeken van wie op deze plek ‘Brutopia’ besproken werd. De bekoring van Brussel schuilt vooral in wat uit de 19e eeuw stamt. Er is ruimte voor kritiek. Verval hoort bij Brussel. Brusselse straten komen nergens vandaan en gaan nergens naar toe. Er is veel façadisme. De voorgevels blijven behouden maar daarachter woekert de vernieuwing. In Brussel is alles eeuwig voorlopig.

    De Kuyper is niet alleen wandelaar maar ook een frequent gebruiker van trein en metro. In zijn boek recenseert hij de kunst die in de metrostations te vinden is. Hij is niet kieskeurig in zijn oordeel. Hij heeft uitgesproken opvattingen over wat hij mooi of lelijk vindt al blijft de argumentatie nogal eens achterwege. De Kuyper is een estheet en een dandy die zich vooral tot geestverwanten richt. Hij bedient zich van elegante formuleringen.
    Inmiddels heeft De Kuyper een uitgebreid oeuvre op zijn naam. Hij groeide beschermd op als een verlegen en eenzelvig jongetje te midden van oudere familieleden. Liefdevol deelt hij zijn herinneringen met de lezer. Dan heeft hij het over de zondagse pistoletjes van ma en de hoed van tante Jeannot. Dierbaar zijn de vakanties met de familie in Oostende. Zijn passie ligt bij het theater al moet hij ontdekken dat hij niet in de wieg gelegd is als performer. Hij zal als regisseur en bestuurder een bestemming vinden. Hij moet tegen de klippen op zijn eigen bestaansrecht bevechten. Sommige boeken van hem zijn een afrekening met de eenzaamheid zoals Een tafel voor één en Grand Hotel Solitude. Geleidelijk verovert hij het volste recht om net als ieder ander zichzelf te zijn. De nostalgie laat hem niet in de steek.

    Ik heb me altijd verweerd tegen de interpretatie van mijn autobiografische boeken als nostalgisch. Nostalgie is heimwee, treurig en weemoedig. Mijn ervaring van het verleden zie ik liever als wat de Japanners natsukashii noemen: vrolijke, warme herinneringen


    De Kuyper bekent kleur via zijn voorkeuren. Hij vindt de buitenkant van de Basiliek Koekelberg plomp, terwijl die op mij juist een majestueuze indruk maakt. Hij is een liefhebber van strips maar moet weinig hebben van de schilderijen van Magritte. Dan laat ik zijn voorliefde voor bric-a-brac gemakshalve buiten beschouwing. Mag je een auteur aanrekenen, in dit geval Eric de Kuyper, dat zijn smaak weinig overeenkomsten vertoont met de jouwe. Hebben we niet allebei even veel recht op wat ons aanspreekt. Het onderscheid brengt wel met zich mee dat het boek bij mij weinig prikkels genereert om Brussel in zijn voetsporen te ontdekken. In het licht van waar De Kuyper voor staat, wekt het weinig verbazing dat de nieuwbouw in de Europese wijk in zijn ogen geen genade vindt. De kantoorgebouwen van de Europese instellingen hebben aan de verfraaiing van het Brusselse stadsbeeld niets bijgedragen, is zijn opvatting. Ook hier verkeert hij in het gezelschap van Pascal Verbeken. Die diskwalificatie wettigt de vraag of Brussel wel zo geschikt is om als hoofdstad van de EU te fungeren. De keuze voor Brussel stamt uit een tijd dat het collectief der lidstaten een andere samenstelling kende. Het Verenigd Koninkrijk is vertrokken, staat na het Brexit fiasco op eigen benen en mag hooguit hopen een toekomstperspectief in breder verband te vinden als kolonie van India. Misschien wil Modi dat wel in overweging nemen. De EU is uitgebreid richting oosten en zuiden. Die ontwikkelingen impliceren dat Brussel zich nu in de periferie van de EU bevindt. Zou het niet logischer zijn om een hoofdstad aan te wijzen die zich meer in het hart van de Unie bevindt gemeten naar de huidige samenstelling.. De kandidatuur van Wenen valt te overwegen met als bijproduct dat De Kuyper en Verbeken zich mogen verheugen in de afbraak van de gehate nieuwbouw. Wenen heeft ooit laten zien de last van een groot rijk op de schouders te kunnen nemen. De prettige keerzijde is een schone lei voor Brussel en haar bewoners.
    middelr@xs4all.nl

    Terug