Leesimpressies
Anya Niewierra: De Camino
- Nr. 2 - 2025
- Enkele mensen lieten zich tegenover mij enthousiast uit over de roman van Anya Niewierra. Ik zou dat werk zeker kunnen waarderen. Bij mij overheerste reserve. Een verhaal over het lopen van de pelgrimstocht naar Santiago de Compostela in combinatie met de Bosnische oorlog bijeengehouden door een mevrouw uit het Limburgse Vijlen leek me wat te gezocht. Mensen verzekerden mij dat de roman niet voor niks de NS Publieksprijs 2023 had gewonnen. Ja maar, is dat niet een prijs die toevalt aan thrillers, aan de levensverhalen van Kieft en Van der Gijp en aan die vreselijke Kluun. Onlangs las ik het meest recente boek van Adriaan van Dis. Dat is een sterk verhaal met een nieuw hoofdstuk over de disfunctionele familie van de auteur met een sociale aanklacht over de ondergeschoven positie van een liefdevolle huishoudster met ook nog een overtuigend beeld van Brabant in de naoorlogse jaren. Van Dis kreeg daarvoor de NS Publieksprijs 2024. Wanneer een onderscheiding uit 2024 als verdiend kan worden beschouwd waarom zou dat dan ook niet kunnen gelden voor 2023? Ik besloot “De Camino” te lezen. Het goede nieuws is dat er geen vriendschappen hoeven te worden opgezegd. Het boek wist me 375 bladzijden lang te boeien. De les is vaar gerust op het kompas van vrienden en bekenden.
Lotte Bonnet is de gedreven uitbaatster van een chocoatelier. Ze is gelukkig getrouwd met de Bosnische vluchteling Emil Jukic. Het stel heeft twee studerende zonen. Na genezen te zijn verklaard van kanker besluit Emil in zijn eentje de Camino te gaan lopen. Als een donderslag bij heldere hemel krijgt het thuisfront het bericht van zijn zelfmoord diep in Frankrijk. Lotte begrijpt niet waarom hij tot deze daad is gekomen. Van aanwijzingen ontbreekt elk spoor. Ze besluit om precies een jaar later in zijn voetsporen te treden. Ze loopt waar hij liep en slaapt waar hij overnachtte. Ze heeft door naspeuringen in Bosnië inmiddels ontdekt dat de echte Emil Jukic tijdens de oorlog in een massagraf is beland. Haar echtgenoot heeft kennelijk identiteitsfraude gepleegd. Hij had dus iets te verbergen. Ze had wel ervaren dat hij nooit over het verleden in zijn geboorteland wilde praten. Dat was een onbereikbaar gebied. Zij drong niet verder aan.
De roman, of zeg maar de literaire thriller, doet verslag van Lotte’s wandeltocht. Dat levert een spannend verhaal op met een uitgebalanceerd plot. De lezer krijgt de wandelervaring opgediend vanuit het perspectief van Lotte. Als extra dimensie komt soms een onbekende aan het woord die het voorzien heeft op haar leven. Lotte wordt de prooi van iemand die bang is dat zij zal ontdekken wat zich werkelijk heeft afgespeeld. Ze ontsnapt enkele keren maar net aan een gearrangeerd fataal ongeluk. Onderweg zoekt zij tussen de blaren door soms het gezelschap van andere wandelaars onder andere met een voormalige oorlogsjournalist. Lotgenoten sluiten op praktische gronden een verbond. De route verloopt bij vlagen door uitgestorven gebieden.ik denk vooral aan mijn pijntjes: aan mijn tenen, aan mijn knieën, mijn schouders, mijn opgezwollen vingers en zelfs aan mijn kies, want daarstraks kreeg ik warempel iets wat op kiespijn leek
Stukje bij beetje komt Lotte meer te weten. Ze vraagt zich af hoe je intiem kunt zijn met iemand zonder dat je weet wat die ander ten diepste beweegt. Je kunt van iemand houden en toch langs elkaar leven. Is ze niet te veel opgegaan in de passie voor haar eigen bedrijf. Daar komt een gewetensvraag bij wat zij over de geschiedenis van haar man met haar zoons moet delen. Hebben zij recht op de waarheid of moet het beeld van een liefhebbende vader intact blijven. De lezer komt meer te weten over de gruwelijkheden die zich in de Bosnische oorlog hebben afgespeeld. Brave burgers kunnen oorlogsmisdadigers worden om vervolgens weer brave burgers te zijn. Dat middenstuk blijft onuitwisbaar. Oorlogsmisdaden verjaren niet. Anya Niewierra verbindt een boodschap aan haar verhaal. Word geen kuddedier en denk zelf kritisch na. Er liggen voortdurend leiders op de loer die voor eigen gewin bevolkingsgroepen tot zondebok maken. Machtsbewuste haatzaaiers en rancuneuze volgelingen vormen een giftige cocktail. Het zijn niet de toppers in de samenleving die liever de leugens van de opportunisten geloven dan de feiten van de deskundigen. Armoede of onwetendheid is geen excuus. Tijdens bezoeken aan alle republieken van voormalig Joegoslavië kreeg ik met verbazing verhalen opgediend over goede buren die opeens elkaar de hersens in sloegen. De waarschuwing is relevant. Bij ons is het schorremorrie inmiddels ook binnengedrongen in het Catshuis.
Niewierra vertelt haar verhaal met vaart. Haar schrijfstijl zal me overigens niet lang bijblijven. Daar ligt niet haar kracht. Sterker nog het taalgebruik is af en toe misplaatst aan de platte kant. Een kleine bloemlezing. Meurend uit elke vezel in mijn lijf, baal ik dat ervaringen best wel hard binnenkomen. Dat doet geen afbreuk aan het feit dat Niewierra een mooi boek heeft geschreven.
middelr@xs4all.nl
