Leesimpressies
Carlo Masala: Als Rusland wint
- Nr. 1 - 2026
- Het jaar 2025 eindigde zoals dat hoort met lijstjes. Die Zeit besteedde een editie volledig aan een bespreking van de beste 100 boeken. Even geen SPD of CDU. Duitse schrijvers waren royaal in de meerderheid. Er was geen enkele Nederlandse inbreng. Het dichtst in de buurt kwam nog Die Holländerinnen van de Zwitserse Dorothee Elmiger. Die roman is gebaseerd op de noodlottige tocht in de jungle van Panama door twee jonge Hollandse vrouwen. De Volkskrant beperkte zich tot de uitverkiezing van 43 boeken. Hier namen Nederlandse schrijvers de meeste ruimte in. Duitsland was met één schrijver vertegenwoordigd: Carlo Masala. Het is opmerkelijk hoe sterk de literaire smaken verschillen ten westen en ten oosten van het Pieterpad. Masala haakt in op een actueel onderwerp. Hij behandelt de invasie van Rusland in Oekraïne en vertrekt vanuit de gedachte dat het mogelijk op korte termijn tot een akkoord komt. Hij speculeert over wat er daarna kan gebeuren. Masala hanteert een vorm van denken volgens een scenario. Dat is iets anders dan het verkondigen van een prognose. Hij werkt een mogelijke ontwikkeling uit. Het denken in scenario’s kan houvast bieden voor beleid. In geval van een wenselijk scenario kunnen regeringen zich inzetten het doel naderbij te brengen. Een ongewenst scenario biedt handvatten om onheil tegen te gaan.
Carlo Masala is hoogleraar internationale betrekkingen aan de universiteit van München. Het scenario dat hij schetst speelt zich vooral af in 2028. Dat gebeurt op basis van een voorgeschiedenis. Na ruim drie jaar oorlog komen Rusland en Oekraïne in Genève bijeen voor het tekenen van een staakt-het-vuren. Een vredesakkoord kun je het niet noemen. Het lijkt meer op een gedeeltelijke capitulatie. Zelensky kan niet langer weerstand bieden tegen de gecombineerde druk van Amerika, China en Rusland. De kanonnen zwijgen maar hij moet ca 20% van zijn land afstaan en mag niet toetreden tot de NAVO. Op Amerika valt niet te rekenen. Trump heeft geen belangstelling om de agressor aan te pakken. Hij had de kaarten maar gaf die aan Poetin. Hij wil de kassa laten rinkelen van Amerika en liefst van hemzelf. Europa is te zwak en te bang om effectief hulp te bieden. De buitenlandse fondsen voor wederopbouw vallen tegen. Oekraïne blijft in chaos achter. Zelensky organiseert verkiezingen en is niet langer president. Hier en daar laait verzet op tegen de Russische machthebbers. Lang niet alle vluchtelingen keren terug naar het vaderland. In Rusland treedt Poetin na het sluiten van het akkoord verrassend af. Hij heeft zijn land de overwinning gebracht en doet een stap terug. De opvolger heet Oleg Obmantsjikov., een 47-jarige econoom. Hij is jong, charismatisch en kosmopolitisch zeg maar het omgekeerde van Poetin. Hij blijkt geen nieuwe Gorbatsjov maar een nieuwe Poetin. Het is oude wijn in nieuwe zakken. Ook Obmantsjikov droomt van de hereniging van het grote Russische Rijk. Belarus en Rusland fuseren tot een gezamenlijke natie. De rest van Oekraïne is in het vizier net als de Baltische staten, Georgië en Moldavië. Onzeker is de opstelling van Europa.
Op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel is men vanwege het flegma in de Europese hoofdsteden uiterst bezorgd. Amerika richt de aandacht op de Indo-Pacific. Europa is militair te zwak en lijdt onder het populisme in eigen kring
In 2028 vindt het Kremlin de tijd rijp om de NAVO uit de tent te lokken. In Narva, een grensstad binnen Estland met een grote Russische bevolking doen de Russen een inval. Ook een eiland voor de Estse kust wordt ingenomen om op zee controle uit te oefenen. Er verschijnen meer zetten op het schaakbord. Rusland arresteert in Mali lokale bewoners zodat de vluchtelingenstroom naar Europa aanzwelt. De Chinezen verhogen de druk op Taiwan wat voor een nieuwe afleidingsmanoeuvre zorgt. Zal de NAVO een beroep doen op artikel 5 voor een plaatsje dat al grotendeels Russisch was? Rusland laat achter de schermen weten niet uit te zijn op een derde wereldoorlog maar zegt daar absoluut klaar voor te zijn mocht het Westen die willen. In de ogen van Masala is China de lachende derde. Het verhaal van Masala stemt weinig optimistisch voor Europa. Rusland dreigt als het in het nauw raakt met de nucleaire optie. De kracht en de zwakte daarvan is dat die optie niet operationeel kan worden. Dat impliceert immers de totale ondergang van de wereld. Het dreigement heeft er wel toe geleid dat de militaire steun vanuit Europa zowel te laat als te weinig was. Europa heeft nooit willen inzetten op een nederlaag van Rusland onder meer omdat de opvolger van Poetin nog wel eens een graadje erger kon zijn. Tot op de dag van vandaag was het doel van de strategische steun aan Oekraïne onduidelijk. Moest Oekraïne in staat gesteld worden het verloren grondgebied te herwinnen of moest het Russische militaire potentieel uitgeschakeld worden of moest het uithoudingsvermogen van het Kremlin getest worden tot het moment van compromisbereidheid. Wie niet kiest opereert in de mist. Kan een autocratie de strijd langer volhouden dan een democratie omdat in het laatste geval de steun voor offers onder het electoraat kan wegsmelten. Zolang Amerika geregeerd wordt door een onvoorspelbaar warhoofd is er voor Europa maar een enkele optie. Breng de eigen militaire kracht op orde. Europa heeft veel meer menskracht en economische capaciteit dan Rusland. Dat is een offensieve aanpak. Een defensieve aanpak zal op termijn de kans op verlies vergroten. Geopolitiek is macht de winnende factor. In een democratie is men vrij om te kiezen. Durft Europa de populisten te trotseren en kan het daartoe een meerderheid mobiliseren? De uitkomst van het scenario blijft onzeker.
middelr@xs4all.nl
