Leesimpressies
Connie Palmen: De wetten
- Nr. 45 - 2026
- Na een lange pauze heeft Connie Palmen een nieuwe roman uitgebracht. Hoewel ik niet van plan ben dit werk te lezen, bekruipt me de behoefte om schoon schip te maken als het om deze schrijfster gaat. Ze heeft enkele keren een rol gespeeld in mijn leven. Zo dacht ik op het Pieterpad aan haar in de hoofdstraat van Sint Odiliënberg met zicht op de fraaie basiliek. Schuilend tegen onweer in het gezelschap van een lokale fietser ontsnapte me de volgende vraag. Kent u Connie Palmen? Het antwoord luidde: ze was mijn buurmeisje en ik was bevriend met één van haar broers. Dan komt literatuur opeens heel dichtbij. Iets verder op een terras in Montfort was deze herinnering weggezakt. Er was een ander prangend punt: komt Max Verstappen niet hier vandaan? De reactie van de uitbater: wilt u het echte verhaal of wat wij altijd aan de media vertellen? Na de bestelling van een cappuccino werd ik getrakteerd op beide versies. Weer iets verder in Sittard schoot mij de mening van Toon Hermans over Sinterklaas door het hoofd juist op het moment dat ik langs zijn geboortehuis liep. Ik mag die man niet, nooit gemogen ook. Wandelen kan heel leerzaam zijn. Mijn eerste herinnering aan Palmen dateert van haar stormachtige debuut in de letteren. Wat vonden de mannelijke recensenten, overigens in 1991 haast een pleonasme, “De wetten” impressionant . Ik las de roman maar raakte niet in de ban van het verhaal.
Later kwam ik wel onder de indruk van het eerste deel van de roman De vriendschap. Elk nieuw boek kreeg een ruim onthaal in de media. De publieke optredens van Palmen gingen me steeds meer tegenstaan. Daar zat ze weer aan een talkshowtafel in een alcoholische roes laverend tussen blasé en pathetisch. Er kwam geen eind aan het wijsgerige gemijmer over de rol van de romancier in de moderne tijd. Het was in ieder geval iets waar je geen kinderen bij kon gebruiken. Na I.M. ben ik afgehaakt. Met Connie en Ischa als norm leek het niet meer verdedigbaar om bij Romeo en Julia het begrip liefde te gebruiken. Wat weten ze daar nu van in Verona? Wel vond ik de performance van Wende Snijders, die in de televisieregistratie van de beroemde poepscene de rol van Palmen speelde, beslist overtuigend. Het leek me inmiddels een goede zaak om met een hernieuwde blik haar debuutroman ter hand te nemen. Dat vormde het fundament voor een loopbaan. De rest is geschiedenis.
De verteller in De wetten, die later Marie Deniet blijkt te heten brengt verslag uit van zeven ontmoetingen. Deze mensen krijgen allemaal een eigen hoofdstuk dat vernoemd is naar hun belangrijkste hoedanigheid. Het begint met een kennismaking met de astroloog in het antiquariaat waar Deniet een dag in de week werkt. Hij levert haar informatie op basis van de stand der hemellichamen en laat weten wat haar te wachten staat. Het is enigszins onduidelijk wat het motief vormt voor de ontmoetingen. Wat dient de zoektocht te brengen. Misschien zoekt ze de wetten. De zeven contacten zijn allemaal mannen want de wetten zijn hun domein.De mannen maken de wetten. Met de wetten verbinden ze wat ver uit elkaar ligt, hemel en aarde, ziel en lichaam, u kent ze wel, de tegenstellingen. En dan lezen ze met hun wetten in de hand de wereld. Met jou erbij
Je kunt net zo goed beweren dat Deniet op zoek is naar de liefde of naar hoe je schrijver kunt worden. Kleinschaliger, maar dat is niet de maat van Palmen, zoekt de student filosofie een geschikt onderwerp voor haar afstudeerscriptie. De tweede ontmoeting is met Daniël tijdens een college over Thomas Mann. Hij draagt het etiket epilepticus omdat hij zich volledig vereenzelvigt met zijn aandoening. Het boek eindigt met een bezoek aan een psychiater toevallig de vader van Daniël en de behandelend arts van Lucas met wie Deniet een heftige romance beleeft. Hij is de kunstenaar van het gezelschap. Verder komen aan bod: de filosoof, de priester en de fysicus. Op aanraden van Daniël gaat ze colleges volgen bij de filosoof die haar op zijn beurt doorverwijst naar de priester die ook schrijver is.
Deniet laat zich in de ontmoetingen niet onbetuigd. Ze is gul met observaties en overdenkingen. Dat gebeurt soms in sterke bewoordingen. Veelal neemt Deniet haar toevlucht tot paradoxen. Kwistig is ze met citaten van schrijvers en denkers. Het onderscheid tussen filosoferen en schrijven is een thema dat haar bezig houdt. De opbrengst van de ontmoetingen is vaak ongewis. Naar aanleiding van de astroloog concludeert ze dat het leven haar nodig heeft. De stem van Deniet is rijkelijk gevuld met imponeergedrag. Wie kritisch wil zijn kan het betoog beschouwen als het cultiveren van poeha. Het is bewonderenswaardig en ambitieus als een jonge debutante de lat hoog legt. Dit katholieke meisje uit Limburg heeft altijd de uitdrukkelijke wens gehad om Connie Palmen te worden. Zij doet denken aan al die bestuurders die hun beste beentje voorzetten om hun stad of provincie op de kaart te zetten. Nutteloze energie: je staat daar al.
middelr@xs4all.nl
middelr@xs4all.nl
