Leesimpressies
David Szalay: Het vlees
- Nr. 28 - 2026
- Toen David Szalay afgelopen najaar de Booker Prize won, had ik nooit iets van hem gelezen. Dankzij de recente hittegolf heb ik kennis kunnen nemen van enkele boeken van hem die in het Nederlands uitkwamen. Dat gebeurde allemaal in de week waarin ik ontdekte dat een kiwilepel uitstekend in staat is een wilde perzik aan te vallen. Dan kun je voorwaarts. Een speels werk is “Turbulentie”. Dat is een estafetteverhaal opgebouwd uit twaalf hoofdstukken. Het gaat over mensen die onderweg zijn. Steeds staat iemand centraal die iemand treft die in het volgende hoofdstuk de hoofdrol mag vervullen. De lezer is getuige van een tocht over de hele wereld. De titels zijn ontleend aan de afkortingen van drie letters waarmee vliegvelden aangeduid worden. Aan het eind is de cirkel rond. Het begin is LGW-MAD, het eindigt met BUD-LGW. Het volgende boek van Szalay kreeg al meer erkenning: “Wat een man is”. Nu gaat het om negen mannen die in een verschillende levensfase de aandacht opeisen. Voor de mannelijke lezer suggereert de titel dat je uit het boek de nodige tips kunt oppikken. Dat viel mij wat tegen. In de prijswinnende roman zet de versobering verder door. Er is een enkelvoudige hoofdpersoon. Samen met zijn moeder bewoont de Hongaarse Istvan een eenvoudig appartementencomplex. Aan het eind zou dat wellicht weer het geval zijn ware het niet dat zijn moeder kort tevoren overleden is.
Uit die beknopte weergave kan niet afgeleid worden dat er in het leven van Istvan weinig gebeurd is. Integendeel. Hij maakt heel veel mee maar zit niet aan het stuur van zijn eigen leven. Dingen overkomen hem. Alleen als het om de vleselijke lusten gaat is hij tot initiatief te brengen. Dat begint met de veel oudere buurvrouw in het appartementencomplex. Hij vindt haar onaantrekkelijk maar is te gefascineerd om deze levenservaring aan zich voorbij te laten gaan. Hij krijgt het uiteindelijk zo te pakken van de buurvrouw dat hij bij een noodlottig handgemeen haar echtgenoot om het leven brengt. Zo komt hij in de gevangenis terecht. David Szalay slaat soms jaren over in wat Istvan overkomt. Dan zien we hem later terug hoe hij bijvoorbeeld met een kennis uit de gevangenis als drugskoerier tochten maakt naar Kroatië. We zien hoe hij werkzaam is als medewerker van een wijnwinkel en als uitsmijter. Istvan neemt dienst in het leger en belandt in Irak. Daar doet hij een traumatische ervaring op als hij getuige is als deelnemer aan een konvooi hoe een collega om het leven komt. Ook nu weer is het voor Istvan lastig om onder woorden te brengen wat zoiets met hem doet. Er is enig schuldgevoel hoewel hem wat het voorval betreft weinig te verwijten valt. Zelfs een psychiater weet een diepere dimensie niet bij hem aan te boren. Desgevraagd wat betekenisvolle momenten met hem deden is zijn reactie routinematig. Wel oké. Het is de bezweringsformule van zijn leven wat bij mij als lezer na verloop van tijd enige ergernis te weeg brengt. In een pinksterweekend slaat hij uit wanhoop keihard tegen een deur met een ernstige verwonding als gevolg. Zijn moeder vraagt naar het waarom en krijgt als antwoord; “weet ik niet”. De arts probeert hem op een spoor te brengen.
Tien jaar geleden waren hij en deze dokter nog hetzelfde. En nu is de dokter dokter en hij is… nou ja wat hij ook maar is. Ze zijn op hetzelfde punt begonnen en nu heeft zich een enorme ruimte tussen hen geopend, zo voelt het
Weer later treft de lezer Istvan in Londen. In het uitgaansleven ziet hij hoe een oudere man gemolesteerd wordt. Istvan grijpt in en weet de man te ontzetten. Het slachtoffer runt een uitzendbureau dat persoonlijke bescherming biedt aan vips, beroemdheden en superrijken. De man wil zijn erkentelijkheid uitdrukken door een functie voor Istvan te scheppen. Daartoe brengt hij hem een leefstijl bij waardoor hij bij de klantenkring niet door de mand valt. Zo krijgt hij een baan als beveiliger en bodyguard bij het vermogende echtpaar Nyman, van wie hij een stuk ouder is dan zij. Het echtpaar heeft een narrig zoontje Thomas. Het werk van Istvan bestaat vooral uit het rondrijden van mevrouw Nyman naar borrels met rijke vriendinnen. Helen Nyman en Istvan krijgen een verhouding. Als meneer Nyman komt te overlijden komt de relatie in de openbaarheid en Istvan treedt in de voetsporen van zijn overleden werkgever. Voor Istvan opent zich een heel nieuw bestaan te midden van de welgestelden. Best wel oké.
Je voelt aan alles dat de voorspoed niet zal blijven. Helen en Istvan krijgen samen een zoon en de toekomst lijkt rooskleurig. Nyman heeft in zijn testament bepaald dat zijn hele vermogen naar Thomas gaat. Dat wil zeggen op het moment dat de jongen volwassen wordt. Tot die tijd geldt er voogdij met een toezichthoudend notaris. Istvan doet er alles aan om zijn vastgoedimperium verder uit te bouwen waarvoor forse leningen noodzakelijk zijn uit het fonds van de jonge Thomas. Als deze eenmaal volwassen is doet hij er alles aan om Istvan in staat van beschuldiging te stellen van malversaties waardoor zijn luxe positie als sneeuw voor de zon verdwijnt. Daar komt persoonlijke rampspoed bij als Helen en hun zoon betrokken raken bij een auto-ongeluk. Istvan keert terug naar Hongarije. Sadder zeker, maar wiser nauwelijks. Achteraf lijkt het of Helen meer voor hem betekend heeft dan hij zich op het moment zelf realiseerde. Of Istvan nu aan de zelfkant van de maatschappij vertoeft of in welstand verkeert, zijn gemoedstoestand blijft globaal dezelfde. Hoewel Szalay dicht op de huid van zijn hoofdpersoon zit, waardoor doorlezen redelijk vanzelf gaat, laat de leegte van de hoofdpersoon uiteindelijk een onbevredigend gevoel achter. Niet echt oké
middelr@xs4all.nl
