Leesimpressies
Elodie Heloise: Blauwe tomaten
- Nr. 34 - 2024
- Nederlandse uitgeverijen van literatuur hebben veelal een bleek profiel. In hun fonds bevindt zich van alles en nog wat inclusief het tegenovergestelde. Hierop vormt uitgeverij In de Knipscheer een plezierige uitzondering. Het valt daarom te betreuren dat deze uitgeverij onlangs haar activiteiten beëindigde. De naamgever vond het na een halve eeuw welletjes. Talloze uitgaven van niet-westerse literatuur kregen zo een entree op de Nederlandse markt. Daarnaast kreeg literatuur uit tropisch Nederland hier een podium. Voor het sluiten van de markt verscheen er nog de eerste roman van Elodie Heloise, een naam die klinkt als muziek waarmee je schrijver kunt worden maar ook een loopbaan als ballerina voorstelbaar is. Haar roman speelt op Curaçao waar de auteur woont en werkt. De roman behandelt de turbulente familiegeschiedenis van Dominique. Zij leeft met haar van Curaçao afkomstige vriend Marlon in Nederland.
Hij krijgt een baan aangeboden in het middelbaar onderwijs op zijn eiland van oorsprong en het stel besluit de sprong te wagen. Dominique heeft tot haar 8e op het eiland gewoond in een gezin met een gewelddadige vader. Moeder en dochter namen de vlucht naar Nederland. Het contact met de vader is definitief verbroken. Voor Dominique houdt de verhuizing een confrontatie in met de spoken uit het verleden.De gewenningsfase verloopt moeizaam. Haar moeder weigerde een boekje open te doen wat zich vroeger werkelijk heeft afgespeeld. Bovendien is er de vraag waarom haar vader deed wat hij deed. De familie van Marlon doet er alles aan om Dominique zich thuis te laten voelen. Een prominente plek in de roman is weggelegd voor een tante van Marlon die een opvangcentrum runt. Daar vertoeven zwervers wier leven in het teken van drank en drugs is geraakt. Deze mensen zorgen af en toe voor overlast. Het gaat om gekwetste personen met een beperkt sociaal repertoire. Een dokter en een pastoor proberen de clientèle in het gareel te houden. De arts wijst op de risico’s van hun levensstijl maar dat helpt weinig bij mensen die risico’s lopen in een levensstijl hebben omgezet. Marlon en Dominique nemen een leerling, Kevin, in hun huis op. De jongen is thuis niet langer veilig aangezien hij rebelleert tegen zijn handtastelijke stiefvader. De stiefvader gedraagt zich grensoverschrijdend tegenover zijn jongere halfzusje.
Vrouwen laten zich in met andere mannen. Zonen gaan de puberteit in. Die mannen gaan zich ermee bemoeien. Omdat het macho’s zijn die geen tegenspraak dulden. De cocktail die ontstaat hoeft alleen nog maar te ontploffen
De biologische vader van Kevin is de Minister van Sociale Zaken. Hij heeft zijn zoon nooit erkend maar levert wel een bescheiden aandeel in de kosten van levensonderhoud. Als minister wil hij het opvanghuis sluiten want hij heeft voor de locatie een lucratievere bestemming op het oog. De mensen die het opvanghuis een warm hart toe dragen beramen een reddingsplan. Sluiten van het opvanghuis zal meer overlast genereren op meer plekken. De krachten van het verzet bundelen zich. De doorgewinterde politicus vormt een geduchte tegenstander. Vindingrijkheid is gewenst. Dominique werpt haar ervaring als journalist in de strijd.
Heloise slaagt erin om de vele hoofdrolspelers voldoende diepte mee te geven. Het verhaal biedt mensen de gelegenheid om in het reine te komen met de beschadigingen uit het verleden. Dominique krijgt antwoorden op haar vragen. Als haar moeder uit Nederland overkomt, is de tijd rijp om de lucht tussen de twee te zuiveren. Haar moeder draag ook weer een last met zich mee die weer bij haar eigen moeder een oorsprong vindt. Het dagboek dat Dominique als jong meisje bijhield heeft een ondersteunende betekenis. Er komt inzage in het gedrag van haar vader. Daders zijn vaak ook slachtoffers. De vele puzzelstukjes blijken naadloos op elkaar aan te sluiten. Dat gebeurt allemaal te midden van typisch Curaçaose omstandigheden. De verzengende zon is verteerbaar dankzij de verkoelende passaat. Ondertussen beuken de golven op de rotsen, schieten hagedissen het struikgewas in en blaffen de honden. De tamarinde bomen sieren het landschap, het leven op het eiland kent veel buitenlucht. De onderlinge verhoudingen staan open voor een nieuwe inrichting. Heloise wijst erop dat vergeving niet alleen een kwestie is van wie jegens wie maar ook van wanneer. De timing is van groot belang. Beide partijen moeten op hetzelfde moment toe zijn aan een dergelijk proces.
Heloise heeft een indrukwekkende roman geschreven met personages die uitnodigen tot meeleven. De lezer blijft benieuwd naar volgende verwikkelingen. Zijn er dan geen minpunten te bedenken aan de roman? Er zijn de nodige toevalligheden in het verhaal maar dat is in een kleine gemeenschap als een eiland nog wel aannemelijk. Soms is Heloise iets te uitleggerig in haar schets van wat er gaande is. Ze maakt nogal eens gebruik van irritant therapeutenjargon om te verklaren waarom mensen handelen zoals ze doen.
Mijn commentaar doet geen afbreuk aan de kracht van de roman. Heloise kandideert zich als nieuwe fakkeldrager van de Curaçaose letteren. Frank Martinus Arion, Boeli van Leeuwen en Tip Marugg hebben een evenknie gekregen.
middelr@xs4all.nl
