Leesimpressies
Gaea Schoeters: Het geschenk
- Nr. 6 - 2026
- Er lopen olifanten op het grasveld voor de Rijksdag. Tegelijk badderen er olifanten in het water van de Spree. Waar komen die beesten vandaan? Zijn ze ontsnapt uit de Berlijnse dierentuin? Er volgen meer meldingen van olifanten in het straatbeeld. De dierentuin kan gezien de aantallen de verklaring niet zijn. De autoriteiten komen voor crisisberaad bijeen. Nog dezelfde dag volgt opheldering. Bondskanselier Winkler ontvangt een telefoontje van Tebogo, de president van Botswana. Het Afrikaanse staatshoofd geeft in een vrolijke bui tekst en uitleg. Onlangs heeft de Bondsdag een Ivoorwet aangenomen die de import van exotische buit aan banden legt. Dit politieke gebaar van solidariteit met ontwikkelingslanden pakt funest uit voor Botswana. Het land heeft te maken met een overbevolking van olifanten en door de nieuwe wet zal het probleem verergeren. Daarom heeft Botswana besloten om per direct 20.000 olifanten aan Duitsland te schenken. Dan kunnen de Duitsers leren wat er komt kijken om samen te leven met grootschalige fauna. De ontregelende werking van de beesten is onmiddellijk zichtbaar. Hoe om te gaan met een invasie van olifanten. De beesten richten een ravage aan. Ze bestormen winkels om hun honger te stillen. De bewoners van de stad raken angstig maar willen niet dat de sympathieke beesten enig kwaad geschied. Hoe lost het bevoegd gezag dit probleem op?
Tijdens het crisisberaad speelt direct het competentieprobleem. Gaat het hier om de openbare orde of moeten de veiligheidsdiensten in actie komen? Ligt hier een taak voor het leger? De generaal-majoor die deel uitmaakt van het crisisberaad lanceert een stappenplan om het probleem te beteugelen: begrenzen, samendrijven, verdoven en afvoeren. De praktijk is weerbarstig. De hoeveelheid voedsel die de olifanten per dag consumeren is gigantisch. Een volwassen olifant heeft per dag 100 liter water en honderdvijftig tot tweehonderd kilo voedsel nodig. Bovendien is er de productie van mest. Via het mestafval krijgt de problematiek een Europese dimensie. Aanvankelijk lijkt bondskanselier Winkler optimistisch gestemd.
Duitsland is een sterk land. Er is meer nodig dan twintigduizend olifanten om ons van de wijs te brengen. We hebben al zo veel voor elkaar gekregen dat we dit ook voor elkaar krijgen. Wir schaffen das
Er doemen onverwachte complicaties op. Winkler besluit zijn voorganger die hij zeer bewondert te consulteren. Hij gaat op huisbezoek bij Erika Lange, een bijna perfect anagram van de tot dusver enige vrouwelijke kanselier. Zij stelt hem voor iemand anders de kastanjes uit het vuur te laten halen. Mocht dit mislukken dan is een zondebok onder handbereik en in geval van succes kan Winkler de credits claimen. Hannelore Hartmann wordt regeringscommissaris Olifantenzaken. Zij gaat voortvarend te werk. De aanpak komt onder hoogspanning te staan omdat er verkiezingen in aantocht zijn. De populisten roeren zich en doen het goed in de peilingen. Zij beschouwen olifanten als buitenlanders. Wel of geen slurf is geen criterium. De invasie wordt gezien als een symptoom van de Afrikanisering van Duitsland. Populisten bekritiseren alles wat fout gaat zonder ooit een bijdrage te leveren aan een oplossing. Dat is een glansrol die zich electoraal uitbetaalt.
Schoeters heeft een sterke politieke satire geschreven waarbij zij zich vrolijk maakt over de diverse aspecten van de intrige, steeds met een warme sympathie voor de rol van de olifant. Net als in de roman van vorige week, of het nu om een uitbarsting van de Vesuvius of een olifantenplaag gaat, zijn er vraagtekens te plaatsen bij het realiteitsgehalte van de aanleiding. Elke ingrijpende verandering in de maatschappelijke orde kan een ernstige ontwrichting te weeg brengen. Het oplossend vermogen van de overheid wordt op de proef gesteld. Dat is helemaal het geval wanneer populistische partijen met hun achterban van simpele zielen de machthebbers in de nek hijgen. De vitaliteit van de westerse democratieën heeft misschien minder van politieke partijen dan van het electoraat te duchten. Een bondskanselier die wegduikt achter de rug van een regeringscommissaris zal het vertrouwen niet stutten. Het schrikbeeld luidt dat de democratie de democratie afschaft. Dat is een thema met een hoge actualiteitswaarde.
De combinatie van 90 miljoen Duitsers met 20 duizend olifanten blijkt niet vruchtbaar. De economie kan het niet aan. Een noodoplossing is onvermijdelijk. De beleidsmakers broeden op een derdelandenplan. Winkler aarzelt over deze benadering. Hoewel deze variant slechts in kleine kring is besproken verschijnt dit verhaal in de pers. Uit een opiniepeiling blijkt het draagvlak voor deze oplossing. De populisten lijken hun zin te krijgen. Winkler gaat opnieuw te rade bij zijn mentor. Frau Lange plaatst hem voor een dilemma. Wil je het goede doen of wil je aan de macht blijven? Er wordt een overeenkomst gesloten met Rwanda. Botswana kan leven met het voorstel om te outsourcen zo lang het welzijn van de dieren gewaarborgd is. “Regeringscommissaris Hannelore Hartmann verdwijnt even geluidloos tussen de plooien van de geschiedenis als een mug tussen de huidplooien van een olifant.” Winkler kan de verkiezingen met vertrouwen tegemoet zien. Hebben de populisten uiteindelijk gewonnen of verloren?
middelr@xs4all.nl
