Leesimpressies
Guy de Maupassant: Bel-ami
- Nr. 27 - 2026
- In de drang om een klassiek boek te lezen kun je moeilijk volstaan met een enkel werk zoals dat van Isaac Bashevis Singer. Daarom ruim baan voor Guy de Maupassant. Het toeval wil dat De Maupassant samen met Tsjechov de belangrijkste inspiratiebron vormde voor de korte verhalen van Singer. Guy de Maupassant leefde van 1850 tot 1893. Hij leed aan syfilis wat in de 19e eeuw een soort beroepsziekte was voor kunstenaars in het algemeen en schrijvers in het bijzonder, vergelijkbaar wat nu een writer’s block of een muisarm is, zij het dat deze varianten minder fataal zijn. Zijn werk wordt gerekend tot de stroming van het naturalisme dat zich onderscheidt van de romantiek. In het naturalisme is de hoofdpersoon veelal slachtoffer van een maatschappij waarin van alles mis is. Naturalisme en realisme zijn verwant aan elkaar maar het naturalisme eindigt veelal in desillusie. De bekende roman “Bel-ami” conformeert zich aan dat patroon. De roman verscheen in 1885 en speelt zich ook in die periode af. De lezer volgt de lotgevallen van Georges Duroy die na een diensttijd in Algerije is teruggekeerd in Parijs. Hij droomt van een interessante loopbaan en van een aantrekkelijke vrouw liefst de dochter van een bankier of aristocraat. In het begin van de roman typeert geldgebrek zijn leven. Hij heeft een onaanzienlijk baantje op kantoor bij de spoorwegen.
Mogelijk valt het tij voor Duroy te keren. Bij toeval ontmoet hij op straat een oude legerkameraad. Deze Charles Forestier is journalist bij de krant La Vie Française. Hij nodigt Duroy bij hem thuis uit voor een etentje waarbij hij kennis kan maken met Walter, eigenaar van de krant maar vooral zakenman, en enkele collegae. Misschien behoort een baantje in de journalistiek voor hem tot de mogelijkheden. Bij het diner zijn drie vrouwen aanwezig: Madeleine Forestier, Clotilde de Marelle en Virginie Walter. De vrouwen zijn alle drie getrouwd en Duroy zal met hen allen, deels tegelijkertijd, een verhouding krijgen. Hij verklaart hen openhartig zijn liefde. Zij sputteren voor de vorm tegen maar komen uiteindelijk tot de conclusie dat hun leven zonder Duroy leeg en zinloos is. Aan het eind van het boek trouwt Duroy met de dochter van één van hen. Voor de overzichtelijkheid laten we Rachel, een meisje verbonden aan de Folies Bergère buiten beschouwing. Het lukt Duroy na een proefartikel dat hem gedicteerd is door Madeleine Forestier een positie als verslaggever bij de krant te bemachtigen. Guy de Maupassant heeft zijn roman in twee delen gesplitst. In het eerste deel lukt het hem een plek in de samenleving te verwerven. Daarna gaat zijn ambitie los om een plek in de hoogste regionen te veroveren.
Hij wreef onder het lopen zijn handen in de verborgen vreugde van het algeheel succes, de zelfzuchtige vreugde van de man die slaagt, een vreugde waarin gestreelde ijdelheid en zinnelijke bevrediging door vrouwelijke tederheid zich op onnaspeurlijke wijze hebben vermengd
De weg omhoog loopt niet in een rechte lijn. Met zijn minnaressen brengt hij veel tijd door in cafés en restaurants. Zijn inkomen als journalist is verbeterd maar zijn uitgavenpatroon stijgt sneller. Hij moet de vernedering accepteren dat de vrouwen hem met geld bijspringen. De terrassen van Parijs zijn in de roman sterk aanwezig al kun je daar nog niet de verpozing van tegenwoordig vinden door je af te vragen wie van de aanwezigen is weggelopen uit een roman van Patrick Modiano. Let op de personages die geteisterd worden door een verleden dat is opgebouwd uit mistige brokstukken zoekend naar een schuilplaats die er niet is. Stel aan de bezoeker van het terras eventueel de checkvraag: heeft u op een internaat gezeten?
Als Charles Forestier komt te overlijden aan de Middellandse Zee in aanwezigheid van Duroy, overigens in een sterke sterfscene, trouwt hij met zijn weduwe. Op haar verzoek neemt hij een adellijke variant op zijn naam aan. Het kersverse echtpaar brengt een bezoek aan de ouders van Duroy, een plattelandsechtpaar uit Normandië dat een herberg uitbaat. De ontmoeting wordt een cultuurschok voor beide partijen. Het handelen van de personages wordt veelal ingegeven door overwegingen van status en conventie. Standsverschillen zijn groot in een samenleving die veel verticaler is dan de huidige. Een pregnant voorbeeld is de erfenis van graaf de Vaudrec, een oude en intieme vriend van de Forestiers. Hij laat zijn vermogen geheel aan Madeleine Forestier na. Zij kan dat echter alleen aanvaarden na toestemming van haar echtgenoot. Duroy wil alleen meewerken als Madeleine hem een schenking doet ter waarde van de helft van het vermogen. Anders lijdt hij gezichtsverlies. Later als Madeleine hem de keel uit hangt kan hij met behulp van de politie bewijs verzamelen dat zij overspel heeft gepleegd. Duroy laat zich niet stoppen. Er ligt voor hem een rol in het verschiet als hoofdredacteur, en daarna als kamerlid en minister. De krant La vie Française speelt uitgebreid mee in de politieke spelletjes van die tijd. Inzet wordt beloond. De roman is bij uitstek a comedy of manners al zullen de Fransen liever spreken over een comédie des moeurs. Georges Duroy is dan al lang ontmaskerd als een ergerlijke social climber, voor de Fransen l’arriviste. De roman schetst een zwartgallige wereld.
middelr@xs4all.nl
