Leesimpressies
Kaspar Colling Nielsen: De verlosser uit Hvidovre
- Nr. 5 - 2026
- De meeste ideeën voor het lezen van boeken ontstaan al lezend. Neem nu het laatste boek van Koos van Zomeren, nummer 335 in de reeks Privé-domein. Hij wandelt er weer lustig op los bij voorkeur in de bergen. Verrassend was voor mij om te lezen hoe sterk de schrijver meeleeft met de prestaties van Nederlandse sporters tijdens de Olympische Spelen van Parijs. Daarnaast heeft Van Zomeren uitgesproken opvattingen over schrijvers en boeken. Zo is hij enthousiast over de roman van Kaspar Colling Nielsen. Dat betreft een satire in de wereld van de politiek, een onderwerp dat bij Van Zomeren vanouds op belangstelling mag rekenen. Hoofdpersoon is de dichter Allan Thornbum die met zijn kat een kelderverdieping bewoont in onderhuur bij de bejaarde weduwe Ellen. Eigenlijk is Thornbum geen dichter meer. Na een paar negatieve recensies heeft hij de pijp aan Maarten gegeven en houdt zich nu vooral bezig met het leveren van commentaar bij de gedichten van anderen. Daar heeft hij een uitgebreid archief van aangelegd. Zeer onverwacht ontwikkelt Thornbum zich tot de belangrijkste man ter wereld. Toevallige omstandigheden doen hem op de troon belanden. Daar heeft hij nooit op zitten wachten maar je hebt niet alles voor het kiezen. Denemarken kent turbulente tijden.
Er is een samenloop van gebeurtenissen. De pandemie slaat om zich heen. Bovendien is de Vesuvius tot een hevige uitbarsting gekomen met als gevolg een dikke aslaag boven een groot deel van het Europese grondgebied. Thornbum leeft een geïsoleerd bestaan. De buitenwereld houdt hij liefst buiten de deur. Zijn inkomsten bestaan uit periodieke uitbetalingen van leengeld door de bibliotheek op basis van vroegere dichtbundels. Bovendien is hij in deeltijd teller van verkeersstromen, een ontspannen baantje. Bezoek ontvangt hij nauwelijks. Merkwaardig genoeg staat er opeens een regeringsdelegatie op de stoep onder aanvoering van premier Bianca Didriksen. Zij is een rijzige vrouw, de helft van een tweeling, met een succesvolle loopbaan als handbalster achter de rug. Nu probeert ze haar land door een moeilijke periode te loodsen. Zij meldt zich met een verzoek bij Thornbum. Is hij bereid een speciaal gedicht te componeren om daarmee een eind te maken aan de crisis. De aswolk brengt de voedselvoorziening in gevaar, compenserende betalingen voor de lockdown zijn nauwelijks op te brengen en dan drukken de noodzakelijke investeringen voor de klimaattransitie zwaar op de begroting. Een gedicht zou de oplossing brengen. De hele roman rust op de aanname dat de samenleving met een gedicht is te redden. Voor een lezer vereist dit suspension of disbelief. Alleen dan kun je de logica van de roman accepteren. Thornbum toont zich weinig toeschietelijk. De beleidswerkelijkheid en de dichterlijke levenshouding staan lijnrecht tegenover elkaar. Verwijten volgen over en weer. Het kabinet verwacht een tegenprestatie voor alle geconsumeerde subsidies. De dichter stelt daar een andere zienswijze tegenover.
Denken jullie dat ik een of andere opwindpop ben, die jullie gewoon ja kunnen laten knikken wanneer het jullie uitkomt? Jullie hebben jarenlang de cultuursector verwaarloosd en nu jullie die toevallig nodig hebben eisen jullie gedichten op bestelling
Binnen de boezem van het kabinet blijft men overtuigd van de heilzame werking van een gedicht. De uitdaging is hoe Thornbum zo ver te krijgen.
Het kabinet mobiliseert de publieke opinie. Men lekt naar de pers de onwil van de dichter om de helpende hand te bieden. Het gevolg is dat de volkswoede zich richt op de dichter, die vooralsnog geen krimp geeft ook niet als hij thuis belaagd wordt door boze medeburgers. Het kabinet overweegt dwang te gebruiken. Afgezien van de ethische toelaatbaarheid, roept die benadering de vraag op of een gedicht dat onder dwang is geproduceerd wel het beoogde effect zal sorteren. Uiteindelijk bezwijkt de dichter. Een beslissend aandeel heeft zijn bejaarde huisbaas die genoeg begint te krijgen van de drukte rond haar huis. Huisuitzetting dreigt. Het gedicht verschijnt prominent op de voorpagina van alle kranten. Thornbum wordt van zondebok verlosser. De besmettingscijfers dalen. De paus meldt zich met een dankwoord. Het publiek wil meer wonderen van Thornbum. Hij schikt zich in zijn rol en gaat over tot gebedsgenezing. Het is niet alleen hosanna. Weliswaar is aantoonbaar dat de verlosser in bepaalde gevallen weet te genezen maar er zijn ook schaduwzijden. Het virus is gemuteerd tot de gevaarlijke Congovariant. De massale bijeenkomsten rondom Thornbum blijken superspreader events te zijn. Het is opvallend hoe soepel de volksgunst weer van mikpunt verandert. Het leven van de verlosser blijft zich afspelen in een achtbaan. Dan komt opnieuw de premier op bezoek. De twee zijn tegenpolen maar vinden tot op zekere hoogte herkenning bij elkaar. Ze zijn gewend aan het mechanisme dat anderen aan je stoelpoten zagen. Misschien is het tijd voor drastische maatregelen. Kaspar Colling Nielsen is scheutig met aanbrengen van plotwendingen in zijn roman. Hij besluit met een opvallend aanhangsel. Een vriend van Thornbum heeft een boek der vooroordelen geschreven waarin een bladzij of 40 lang politiek incorrecte opvattingen aan bod komen. Die hadden achterwege kunnen blijven.
middelr@xs4all.nl
